Rządowy program „Czyste Powietrze” powstał, by walczyć ze smogiem, zmniejszyć rachunki za ogrzewanie i poprawić komfort życia obywateli. Niestety, część osób przeżywa koszmar. Zamiast obiecanej termomodernizacji zostali z perspektywą zwrotu wysokich zaliczek przelanych na konta nierzetelnych wykonawców.
Jedną z firm, które zostawiły, według przekazanych nam informacji, część swoich klientów na lodzie, jest firma Columbus Energy.
- Mieliśmy mieć wymienione okna, źródło ciepła, ocieplenie i założona miała być fotowoltaika. Źródłem ciepła miał być piec na pellet. Dostaliśmy obietnicę, że cały projekt zamknie się w 90 dniach – opowiada pani Monika.
Pomimo zapewnień o szybkiej realizacji zlecenia, firma do dzisiaj nie wykonała żadnych prac.
- Po ostatnich mrozach podejrzewam, że w środku domu mamy około minus 10 stopni – mówi pan Tomasz.
Gigant na polskim rynku odnawialnych źródeł energii
Firma Columbus to gigant na polskim rynku odnawialnych źródeł energii. Jak to się stało, że nie wywiązała się z zawartych z klientami umów? Opowiedziała nam o tym osoba, która pełniła kiedyś w spółce funkcję dyrektora.
- To kiedyś była świetnie funkcjonująca firma, dbająca o standardy i klienta. Problem pojawił się w momencie, kiedy dołączyła zewnętrzna firma sprzedażowa – mówi były dyrektor w firmie Columbus Energy S.A.
Nagrania, które niedawno trafiły do sieci, ukazały inne oblicze firmy Columbus. Okazuje się, że metody wpływania na klienta to wypracowany przez sprzedawców schemat.
- Techniki są bardzo agresywne. Używają wielu sposobów manipulacji, wręcz szczycą się tym, że sięgają granic, do których mogą dojść, dopóki klient nie wyrzuci ich z domu. Cel jest jeden – zarobić jak najwięcej pieniędzy – mówi były dyrektor w firmie Columbus Energy S.A.
„Jakby przyszedł do was gość i sprzedawał panele, i powiedział wam o swojej babci, otworzył się przed wami, wiadomo, historia nieprawdziwa, a wy wierzycie w każde słowo, co do was mówi, byście pomyśleli: „No ja pi…, jego babcia miała, my też mamy to, przecież nam mówił o tym wszystkim”, słyszymy na nagraniu.
- Mężczyzna, który do nas przyszedł pokazywał zdjęcia z telefonu, że jego teściowa miała zrobiony dom. Że oni tak pięknie robią, że wykończenie jest eleganckie. Tak to zachwalał, że mąż zdecydował, że podpiszemy umowę – mówią pani Lidia i pan Grzegorz.
Niższe rachunki za ogrzewanie to coś, co skłoniło doświadczone przez życie małżeństwo, do podpisania umowy z firmą. Zamiast oczekiwanego w obliczu choroby męża spokoju, przeżyli rozczarowanie.
- Mąż przeszedł pięć operacji onkologicznych. Przedstawiciel firmy, który do nas przyszedł, mówił, że skoro mąż nie pracuje, bo chorował, to będziemy mieli 100 proc. dofinansowania – opowiada pani Lidia.
- Uwierzyliśmy, bo przecież to jest państwowy fundusz. Byliśmy przekonani, że nikt nas nie oszuka – mówią pani Lidia i pan Grzegorz.
Zaliczka przelewana bezpośrednio na konto wykonawcy
Choć umowę z funduszem zawierał beneficjent, 50-procentowa zaliczka przelewana była bezpośrednio na konto wykonawcy. Jeśli do wykonania inwestycji nie doszło, fundusz ochrony środowiska wzywał do zwrotu zaliczki, jednak nie wykonawcę, który nie wywiązał się ze swoich zobowiązań, a jego klientów.
- Ktoś dostał nasze pełnomocnictwo i miał to zrobić, a teraz nie jest pociągany do odpowiedzialności. Na jego koncie były pieniądze, nie zrobił tego, a nas się będzie teraz obciążać, że mamy to oddać – oburza się pani Lidia.
- Zwrócić mamy ponad 43 tys. zł – dodaje nasza rozmówczyni.
Rozwiązanie umowy
Gdy firma Columbus przez długi czas nie przystępowała do realizacji przyjętego zlecenia, niektórzy klienci decydowali się na rozwiązanie umowy. Wśród takich osób są pani Violetta i schorowany pan Dariusz, którym niebawem miał minąć obowiązkowy termin ukończenia prac. Ku ich zaskoczeniu, firma nie tylko nie oddała zaliczki, ale też wezwała do zapłaty kary pieniężnej.
- W związku z zerwaniem umowy jest kara w kwocie 1900 zł, plus za audyt wykonany w naszym domu, co razem daje kwotę 3130 zł – mówi pani Violetta.
- Od stycznia 2023 roku spółka podpisywała bardzo dużo umów na termomodernizację w ramach „Czystego powietrza”. Przez to, że mieli bardzo dużo braków w dokumentacjach, nie dostawali zaliczek, a musieli realizować poprzednich klientów. Skala z miesiąca na miesiąc myślę, że była tak duża, że przestali nad tym panować. Firma zaczęła konsumować, zaczęła wypłacać wynagrodzenia. Zaczęła spłacać bieżące zobowiązania za zaliczki beneficjentów – opowiada były dyrektor w firmie Columbus Energy S.A.
- [Ludzie, którzy odpowiadają za sprzedaż – red.] to najczęściej chłopcy w wieku dwudziestu lat, którzy dorobili się pierwszego porsche, pierwszego rolexa i mają w tej chwili po dwa, trzy mieszkania. Dzisiaj sprzedają fotowoltaikę, kiedyś sprzedawali garnki, a za pół roku mogą sprzedawać coś zupełnie innego, u innego klienta – dodaje były dyrektor.
„Albo jesteś niewolnikiem albo panem”
O systemie wartości i sposobie myślenia niektórych ludzi zasilających szeregi firmy opowiedział nam mężczyzna, który przed dwoma laty uczestniczył w ich spotkaniu.
- Wychodzi dyrektor i mówi do tych ludzi: „Albo jesteś niewolnikiem albo jesteś panem. Jak chcesz być niewolnikiem, to rób za grosze w jakiejś firmie. A jak chcesz być panem, to idź i sprzedaj im instalacje, sprzedaj kwit, podpisz, naciągnij ich” – opowiada nasz rozmówca. I dodaje: - Padło też zdanie: „Słuchajcie, nie wiem, jak długo ta branża będzie jeszcze żyła, więc sprzedawajcie i zarabiajcie pieniądze. Kupcie sobie sportowy samochód, bo w razie jak trzeba będzie uciekać, to lepiej sportowym samochodem, a nie jakimś gratem.
Razem z bohaterami naszego reportażu, zdecydowaliśmy się złożyć wizytę w krakowskiej siedzibie firmy. Po niemal półgodzinnym oczekiwaniu, w końcu zszedł do nas jeden z pracowników, wręczając kontakt do biura prasowego.
Po wyjściu z siedziby firmy otrzymaliśmy telefon z biura prasowego z zapewnieniem, że nasi poszkodowani zostaną umówieni na indywidualne spotkania z dyrekcją.
W odpowiedzi na nasze pytania, firma zapewniła natomiast, że zaistniała sytuacja „jest konsekwencją szerszych problemów systemowych, z którymi mierzy się dziś cały rynek realizujący inwestycje w programie „Czyste Powietrze”, a przedstawione na opublikowanych nagraniach zachowania są całkowicie sprzeczne ze standardami i wartościami, do których dąży Columbus Energy.
Łatanie dziur, które pozwoliły na bezkarne wyłudzanie pieniędzy
Columbus to niestety tylko jedna z wielu firm, które pobrały zaliczki, a nie zrealizowały podpisanych umów. Liczba wszystkich nierozliczonych zaliczek w programie "Czyste Powietrze", to obecnie około 13 tysięcy, a ich suma opiewa na kwotę blisko 750 milionów złotych. Gigantyczna skala nieprawidłowości skłoniła Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska do reformy programu i załatania dziur, które pozwoliły na bezkarne wyłudzanie pieniędzy.
- Wszystkim beneficjantom, z którymi się spotykam mówię, że mają prawo czuć się zaniepokojeni w sytuacji, kiedy nie ma realizacji. Zgłaszajcie takie sytuacje do odpowiednich organów, czyli policji i prokuratury. Te osoby powinny też poinformować o tym wojewódzki fundusz, od którego dostały dofinansowanie. To na pewno pomoże wszystkim stronom w szybszej reakcji i zwróceniu uwagi, że taki proceder ma miejsce na danym rynku – mówi Robert Gajda z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiedziało niedawno wprowadzenie specustawy. Jej projekt zakłada m.in., że poszkodowani przez nierzetelnych wykonawców będą mogli zostać zwolnieni z obowiązku spłaty nierozliczonych zaliczek.
- Ze strony ministerstwa dołożymy wszelkich starań, żeby to było jak najszybciej. Mamy nadzieję, że chodzi o kilka miesięcy – mówi Marek Pogorzelski z Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
- Jest ciężko, nie śpimy po nocach, denerwujemy się bardzo, bo przecież myśmy tych pieniędzy nie wzięli. Myśmy ich nawet nie dostali, a musimy je zwrócić. To bardzo niesprawiedliwe – kwitują pani Lidia i pan Grzegorz.
*********
Pytanie nr 1.
Dlaczego Państwa firma nie zrealizowała umów zawartych z beneficjentami programu "Czyste Powietrze" oraz nie zwróciła do NFOŚ pobranych na ich rzecz zaliczek? W szczególności pytamy o umowy: Państwa Violetty i Dariusza Kot, Państwa Lidii i Grzegorza Lamik, Państwa Rafała i Pauliny Ostrowskich oraz Pani Moniki Włodarczyk. Wspomnieni beneficjenci są dziś wzywani przez Fundusz do zwrotu pobranych przez Państwa zaliczek wraz z odsetkami, mimo że nie zostały u nich wykonane żadne prace.
Nie jesteśmy upoważnieni do publicznego omawiania szczegółów poszczególnych umów zawartych z beneficjentami programu „Czyste Powietrze”, ponieważ dotyczą one indywidualnych sytuacji i objęte są poufnością.
Z osobami, o których Pani wspomina, zostały już umówione bezpośrednie spotkania, których celem jest możliwie szybkie i transparentne wyjaśnienie wszelkich wątpliwości. W spotkaniach, obok przedstawicieli Columbus Energy, weźmie udział także reprezentant Związku Pracodawców Czystego Powietrza, co ma zapewnić dodatkowy poziom niezależności i transparentności rozmów. Warto jednocześnie podkreślić, że opisywana sytuacja nie dotyczy wyłącznie naszej spółki, lecz jest konsekwencją szerszych problemów systemowych, z którymi mierzy się dziś cały rynek realizujący inwestycje w programie „Czyste Powietrze”. Branża boryka się z narastającymi zatorami płatniczymi ze strony wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a wprowadzane w ostatnich miesiącach zmiany w przepisach oraz sposób ich wdrażania przez Fundusze doprowadziły do poważnej destabilizacji programu i zapaści w jego bieżącej realizacji. Od 2014 roku Columbus Energy jest jednym z najważniejszych uczestników rynku nowoczesnej energetyki w Polsce. W ciągu ponad dziesięciu lat działalności blisko 100 000 polskich rodzin zdecydowało się powierzyć Columbus modernizację energetyczną swoich domów, inwestując łącznie ponad 3 miliardy złotych w technologie odnawialnych i nowoczesnych źródeł energii.
Całkowita suma korzyści finansowych klientów Columbusa przekracza już znacząco 3 mld zł, a mogła być znacząco większa gdyby nie paraliż programu „Czyste Powietrze” spowodowany działalnością wojewódzkich Funduszy OŚiGW. Wspólnie z całą branżą OZE apelujemy o naprawę systemu, tak by najbardziej potrzebujący otrzymywali obiecane wsparcie.
Pytanie nr 2. Jak Państwo odniosą się do filmów opublikowanych w Internecie, przedstawiających kontrowersyjne metody sprzedaży Państwa pracowników (w szczególności chodzi o nagranie dwóch osób, kobiety i mężczyzny, wulgarnie nagabujących starszego mężczyznę, a także nagranie ze szkolenia sprzedawców)?
Fragment nagrania nielegalnie opublikowanego przez Olgę Malinkiewicz przedstawia zachowania, które są całkowicie sprzeczne ze standardami i wartościami, do których dąży Columbus Energy. Tego rodzaju sposób prowadzenia rozmowy z klientem jest niedopuszczalny i nie odzwierciedla praktyk obowiązujących w naszej organizacji. Materiał ten jest obecnie wykorzystywany w naszych wewnętrznych szkoleniach jako przykład nagannych zachowań, których nie akceptujemy. Standardy Columbus Energy opierają się na transparentnej komunikacji, uczciwej sprzedaży oraz szacunku wobec klientów. W związku z opublikowanym w internecie fragmentem nagrania szkolenia sprzedażowego informujemy, że treści w nim zawarte są sprzeczne z wartościami, standardami etycznymi oraz kulturą organizacyjną Columbus Energy. Szkolenie miało charakter nieautoryzowany, nie było organizowane przez spółkę ani realizowane w jej siedzibie, a stanowiło inicjatywę jednej z grup sprzedażowych działającej poza obowiązującymi procedurami. Osoba odpowiedzialna za prowadzenie tego szkolenia poniosła konsekwencje - rozwiązana została z nim umowa o współpracy, a także nałożone kary finansowe.
Columbus Energy stosuje politykę zero tolerancji wobec zachowań nieetycznych, manipulacyjnych i wulgarnych. Reagujemy zdecydowanie i bez wyjątków – każde naruszenie naszych wartości skutkuje natychmiastowymi konsekwencjami. Nasi doradcy energetyczni są szkoleni w siedzibie spółki, a ich zadaniem jest dobór optymalnych rozwiązań wspierających transformację energetyczną domów naszych klientów. Zrealizowaliśmy ponad 500 000 spotkań w domach klientów – zarówno w miastach, jak i na obszarach wiejskich. Każdego dnia pracujemy nad podnoszeniem jakości obsługi na każdym etapie współpracy, dbając o to, aby rachunki naszych klientów za energię były jak najniższe, a instalacje OZE bezpieczne i niezawodne.
*********
Zamieszczamy fragment drugiego pisma:
Mając na uwadze powyższe, Spółka pragnie przedstawić swoje stanowisko w sprawie i wskazać, że prowadzi działalność gospodarczą na terenie całego kraju w zakresie sprzedaży i montażu usług dot. odnawialnych źródeł energii, a także z zakresu termomodernizacji budynków mieszkalnych. Istotna część tej działalności wykonywana jest w ramach Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”, finansowanego i nadzorowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wdrażanego przy współudziale właściwych miejscowo Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Udział w Programie jest dla Spółki realizacją celów społecznych i środowiskowych, które w konsekwencji przyczyniają się do poprawy efektywności energetycznej budownictwa mieszkalnego oraz ograniczenia emisji zanieczyszczeń.
Spółka zdecydowanie podkreśla, że obecne trudności związane z realizacją Programu „Czyste Powietrze” mają charakter systemowy i dotyczą całej branży podmiotów wykonawczych działających w obszarze termomodernizacji. Skala składanych wniosków oraz tempo ich rozpatrywania i wypłat środków przez Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wskazują na istotną dysproporcję pomiędzy zapotrzebowaniem a realnymi wypłatami, co znajduje potwierdzenie w wielu materiałach medialnych oraz analizach rynkowych:
1) Tyt.: “Czyste Powietrze pełne smogu. 3% wypłat przed sezonem grzewczym 2025”
Źródło:https://swiatoze.pl/czyste-powietrze-pelne-smogu-3-wyplat-przed-sezonem-grzewczym-2025/
2) Tyt.: “Czyste Powietrze" rujnuje firmy i portfele Polaków. Strajk i apel do rządu”
Źródło:https://zielona.interia.pl/wiadomosci/polska/news-czyste-powietrze-rujnuje-firmy-i-portfele-polakow-strajk-i-a,nId,22426796
3) Tyt.: “Fala protestów w Czystym Powietrzu. „To nie program pałac plus”
Źródło:https://www.wnp.pl/budownictwo/fala-protestow-w-czystym-powietrzu-to-nie-program-palac-plus,994010.html
4) Tyt.: “Czyste Powietrze w brudnej grze. Minister Bolesta obiecał ale “cóż szkodzi obiecać?”
Źródło:https://swiatoze.pl/czyste-powietrze-w-brudnej-grze-minister-bolesta-obiecal-ale-coz-szkodzi-obiecac/
5) Tyt.: “Czyste Powietrze” zamknęli w trumnie
Źródło: https://radiokielce.pl/1351102/czyste-powietrze-zamkneli-w-trumnie/
6) Tyt.: “Przedsiębiorcy apelują do rządu. Grożą strajkiem ws. programu Czyste Powietrze”
Źródło:https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,174372,32299259,przedsiebiorcy-apeluja-do-rzadu-groza-strajkiem-ws-programu.html
7) Tyt.: “Tylko 5 wypłat tygodniowo na województwo. Tak działa program Czyste Powietrze w Rzeszowie”
Źródło:https://swiatoze.pl/tylko-5-wyplat-tygodniowo-na-wojewodztwo-tak-dziala-program-czyste-powietrze-w-rzeszowie/
8) Tyt.: “Strażnik z WFOŚiGW i bunt wykonawców. W Kielcach znów protestują beneficjenci i niezrzeszeni wykonawcy Czystego Powietrza”
Źródło:https://swiatoze.pl/straznik-z-wfosigw-i-bunt-wykonawcow-w-kielcach-znow-protestuja-beneficjenci-i-niezrzeszeni-wykonawcy-czystego-powietrza/
9) Tyt.: “Protesty w Łodzi: czy WFOŚiGW celowo wstrzymuje środki z Czystego Powietrza?”
Źródło:https://swiatoze.pl/protesty-w-lodzi-czy-wfosigw-celowo-wstrzymuje-srodki-z-czystego-powietrza/
10) Tyt.: “Poznań rozpoczął falę protestów przeciwko WFOŚiGW. Wykonawcy i beneficjenci programu Czyste Powietrze walczą o wypłaty”
Źródło:https://swiatoze.pl/poznan-rozpoczal-fale-protestow-przeciwko-wfosigw-wykonawcy-i-beneficjenci-programu-czyste-powietrze-walcza-o-wyplaty/.
Problemy z płynnością i wypłatami środków nie są zatem zjawiskiem odosobnionym ani ograniczonym wyłącznie do działalności Spółki, lecz wynikają z charakteru funkcjonowania mechanizmu finansowania Programu na szeroką skalę. Spółka dopełnia wszelkich obowiązków formalnych wynikających z zasad Programu, realizując prace zgodnie z obowiązującymi wytycznymi, potwierdzonymi protokołami odbioru. Równocześnie prowadzi stały, merytoryczny i konstruktywny dialog z Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, którego celem jest usprawnienie procesu rozliczeń oraz wypracowanie rozwiązań stabilizujących sytuację finansową uczestników rynku. Spółka jednoznacznie deklaruje, że zaliczki otrzymane na poczet realizacji umów klientów przedstawionych w materiale w programie Uwaga! zostaną zwrócone właściwym Wojewódzkim Funduszom Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wraz z należnymi odsetkami, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz uzgodnieniami prowadzonymi z Funduszami. Terminowe i rzetelne uregulowanie tych zobowiązań stanowi dla Spółki priorytet. W szerokim kontekście funkcjonowania Programu należy również wskazać, że w Ministerstwie Klimatu
i Środowiska trwają prace legislacyjne nad projektem ustawy przewidującej wsparcie dla podmiotów oraz beneficjentów poszkodowanych w związku z realizacją „Czystego Powietrza”. Projektowane rozwiązania mają na celu uporządkowanie sytuacji prawnej i finansowej uczestników Programu oraz usprawnienie mechanizmów jego
funkcjonowania. Sama inicjatywa ustawodawcza potwierdza, że zidentyfikowane trudności mają charakter systemowy i wymagają kompleksowych rozwiązań legislacyjnych. Spółka będzie uważnie śledzić wszystkie etapy prac nad projektem ustawy, analizując proponowane regulacje i mechanizmy wsparcia, jednocześnie oceniając ogólnie kierunek proponowanych zmian jako właściwy i zgodny z potrzebą stabilizacji funkcjonowania Programu „Czyste Powietrze” oraz ochrony interesów uczestników i beneficjentów.
Columbus Energy S.A.
ul. Jasnogórska 9, 31-358 Kraków
tel. 12 307 30 96
e-mail: bok@columbusenergy.pl