- Co to są świadczenia wspierające i komu przysługują?
- Jakie problemy mają osoby starające się o świadczenia wspierające?
Hania miała 18 lat i złośliwego raka kości. Zmarła, zanim otrzymała pieniądze, które obiecywało jej państwo. Jej mama napisała post, o którym zrobiło się bardzo głośno: „Urzędnikom podaje nowy adres Hani. Cmentarz”. Słowa te wywołały burzę. Ale Hania nie jest jedyna.
- Podczas ostatniego reportażu padło pytanie: „Ile dzieci musi jeszcze umrzeć, żeby to prawo się zmieniło?”. Czy coś się zmieniło? – zapytaliśmy mamę Hani.
- Poza tym, że umarły kolejne dzieci, nie – zaznacza kobieta.
Właśnie zmarła 23-letnia Paulina, która w tej samej chorobie została bez środków do życia.
Czym są świadczenia wspierające?
Żeby uzyskać świadczenie wspierające trzeba sporządzić i następnie złożyć wniosek opisujący swój stan zdrowia. Wniosek rozpoznaje komisja złożona z urzędników z Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Ta komisja przyznaje punkty, od których zależy wysokość wsparcia. Pieniądze z tytułu świadczenia uzupełniającego wypłaca ZUS.
Na decyzję powinno się czekać do trzech miesięcy. Ale rzeczywistość jest zupełnie inna. Ci, którym te pieniądze się należą, powoli przestają w nie wierzyć. A w tym wszystkim pojawiają się firmy, które mówią, pomożemy. A jak jest w rzeczywistości?
Żeby przekonać się, jak działają takie firmy, podaliśmy się za potrzebujących i dzwonimy do jednej z nich.
- Pomagamy w takich świadczeniach od 8 lat. Uzyskujemy dużo większe kwoty świadczenia. Przygotowujemy do rozmowy, tego, co mówić, czego nie robić. Jeśli chodzi o rozliczenie, to wy nie ponosicie kosztów. My się rozliczamy od sukcesu i waszego świadczenia – usłyszeliśmy.
Następnie poszliśmy na spotkanie z przedstawicielem firmy.
- To jest straszna choroba. Żebyście mieli pieniążki, to ja mogę stworzyć aneks, który odpowiada, że się rozliczamy po 50 proc. Wy nam nie płacicie nic. My się rozliczamy ze świadczenia. Przez 8 miesięcy po 50 proc., a potem pełną kwotę wy - usłyszeliśmy.
W pewnym momencie ujawniliśmy, że jesteśmy dziennikarzami.
- Moim zdaniem oferujemy rzetelną pomoc tym osobom. Uważam, że pomagamy. System jest nieudolny – stwierdził mężczyzna.
Podpisując umowę z firmą, osoba z niepełnosprawnością udziela także pełnomocnictwa. Zwykle pieniądze z ZUS-u w pierwszej kolejności trafiają na konto kancelarii. Gdy trafią one bezpośrednio na konto osoby chorej, ta musi odesłać wynagrodzenie Vestrze w ciągu 7 dni i tak przez 4, 5 lub 6 miesięcy, w zależności od tego, co wynegocjuje przedstawiciel.
- Nie trzeba korzystać z takich pośredników, od tego są państwowe urzędy - podkreśla Anna Kalita, rzeczniczka ZUS.
Jeżeli chodzi o złożenie wniosku w ZUS-ie, to nie jest żadna filozofia. Żadna firma - ani polska, ani amerykańska, ani dubajska, ani żadna inna, żaden magik, nie jest tu potrzebny. Tu nie ma nic do załatwiania. W całej Polsce można dostać bezpłatną pomoc. Urzędnicy ZUS-u są od tego, to jest ich praca i to się należy obywatelom – mówi Anna Kalita.
Pani Karina skorzystała z usług jednej z firm
- Przedstawili to tak, że w sprawach, którymi oni się zajmują, praktycznie w 100 proc. osiągają swój cel - przywołuje pani Karina.
Nasza rozmówczyni była pedagogiem szkolnym, rak kości wywrócił jej życie do góry nogami.
- Kule dostałam na Dzień Nauczyciela. To było straszne – ubolewa kobieta.
Niedawno dowiedziała się o kolejnych przerzutach, między innymi na wątrobę.
- I towarzyszy temu świadomość finansowej beznadziei. Świadomość zaleceń lekarskich, na które mnie nie stać – mówi pani Karina.
Będąc w tak skrajnie trudnej sytuacji, już po tym, gdy sama wypełniła wniosek o świadczenie wspierające, podpisała umowę z kancelarią prawno-odszkodowawczą Vestra. W umowie przygotowanej przez tę kancelarię jest zapis o tym, że ma oddać kancelarii 6 pierwszych świadczeń.
Z finansowego punktu widzenia, każdy dzień to dla niej walka o przetrwanie. Opowiada nam, że kancelaria, której udzieliła pełnomocnictwa nie poinformowała jej o terminie posiedzenia komisji, na którym rozpatrywano jej wniosek. O tym, że komisja odbyła się bez jej udziału, dowiedziała się po dwóch miesiącach.
- Jak miałam odpowiedź, że dzień komisji był już w maju, to popadałam w depresję. Żerują na ludziach chorych i zamiast pomagać, dobijają – ocenia kobieta.
Informacje od byłego pracownika
- Szef mi wysyłał: „Mam cztery gorące leady”, czyli potencjalnych klientów, którzy mogą takie świadczenie pozyskać - mówi pan Maksymilian.
Mężczyzna sam jest osobą niepełnosprawną, staż z PEFRON-u odbył u jednego z podwykonawców Vestry.
- Osoba, z którą się rozmawia, pierwsze słowa, jakie słyszy, to, że jest to pomoc: „Mógłbym pomóc uzyskać świadczenie wspierające. My nie pobieramy od pani żadnych pieniędzy”. Tak było zapisane w skryptach – podkreśla nasz rozmówca.
- W moim przekonaniu jest to działanie na skraju etyki i naruszenia prawa. To, co organy ścigania powinny wziąć ewentualnie pod uwagę, to jest to wykorzystanie pewnej nieporadności, trudnego położenia sytuacji zdrowotnej tych osób, które ubiegają się o te świadczenia. To, czy ktoś ich nie nakłania, nie namawia, nie stosuje jakichś trików sprzedażowych albo jakichś technik manipulacyjnych – mówi adwokat Eliza Kuna.
- Jeśli to by była praca przy sprzedaży fotowoltaiki, garnków, czegokolwiek, to okej, bo to jest tylko zbijanie kasy na jakimś przedmiocie. Ale tutaj zbija się kasę na chorej osobie – ocenia pan Maksymilian.
Poszliśmy do siedziby kancelarii.
- Jesteśmy firmą, która pracuje z misją po to, żeby tym ludziom pomóc - przekonuje dyrektor operacyjna Vestry.
- Pani zdaniem, to są adekwatne wynagrodzenia dla państwa? – pytała reporterka Uwagi! Daria Górka.
- Biorąc pod uwagę zakres działalności i to, jak dużo robimy dla naszych klientów i jak długo trwa to postępowanie, ile osób nad tym pracuje i jakiego rodzaju czynności są wykonane, to tak - usłyszeliśmy.
Przedstawicielka Vestry tłumaczy, że na wynagrodzenie kancelarii składa się też pomoc klientom w odwołaniach od decyzji komisji.
- Klient, który się z nami kontaktuje jest świadomy, że za wykonaną pracę, za to, że za jego postępowaniem stoi szereg pracowników, stoi jego pełnomocnik, który wykonuje dla niego pracę. Finalnie bardzo wiele spraw trafia do sądu - mówi dyrektor operacyjna Vestry.
O sprawie rozmawialiśmy w ministerstwie.
- To jest wprowadzenie w błąd, oszustwo. To jest skrajnie niemoralne i nieetyczne. Cała procedura jest darmowa, a wsparcia udzielają instytucje publiczne – mówi Katarzyna Nowakowska, wiceminister rodziny pracy i polityki społecznej.
Więcej reportaży Uwagi! na Player.pl>>>